Það fer að líða að kosningum. Á næstu mánuðum er mikilvægt sem aldrei fyrr að náttúruunnendur á Íslandi líti til baka, horfi á aðgerðir stjórnvalda undanfarin ár og kjósi með hagsmuni náttúrunnar í huga.
Viljum við önnur fjögur ár með hægri stjórn við völd á Íslandi? Stjórnvöld sem leggja mat á gæði og virði með hugtökum á borð við samkeppni, hagvöxtur og gróði? Mitt svar er nei! Náttúran má sín lítils gagnvart slíkum mælikvörðum. Ég vil ekki þurfa að eyða næstu fjórum árum í að horfa á náttúruna verða enn og aftur undir í samkeppninni við skammvinnann gróða og aukinn hagvöxt.
Sofandi að feigðarósi
Stærsta vandamálið í náttúruvernd í dag er hugarfar almennings, stjórnenda hins opinbera og eigenda fyrirtækja. Það er kominn tími til að fólk vakni til meðvitundar um það hvernig daglegt líf þess, athafnir og neysla hefur áhrif á náttúruna. Við getum ekki haldið áfram á sömu braut.
Til að almenningur verði meðvitaðri er nauðsynlegt að stórauka fræðslu um náttúru- og umhverfismál. Fræðslan þarf að hefjast þegar í leikskólum og grunnskólum. Börn læra ekki að bera virðingu fyrir umhverfi sínu og náttúrunni nema þeim sé kennt það.
Næsta skref er að hvetja fólk til að taka afstöðu. Það er nefnilega ekki nóg að vilja vel ef samsvarandi hegðun fylgir ekki í kjölfarið. Það er ekki hægt að segjast hafa áhyggjur af loftslagsbreytingum og mengun en halda svo áfram rúntinum á nagladekkjunum á stóra flotta kagganum. Það er ekki nóg að tala um endurvinnslu eða minni neyslu en gera ekkert til að vinna að lausn vandans á heimilinu.
Það er þó engan veginn nóg að almenningur axli ábyrgð á náttúrunni. Stjórnmálamenn, stjórnvöld og stjórnendur fyrirtækja þurfa að axla sinn skerf af ábyrgðinni líka. Það er á ábyrgð stjórnvalda að gera almenningi það kleift að endurvinna og jafnvel um leið að hvetja til þess. Hvernig má það til dæmis vera að opinberar stofnanir séu ekki allar með umhverfisstefnu og endurvinni í það minnsta pappírinn sem notaður er innanhúss? Það er svo margt sem hið opinbera getur gert til að sýna gott fordæmi og stuðla að betra ástandi en í dag virðist einfaldlega viljinn ekki vera til staðar.
Í stað þess að styðja við fjölbreytt atvinnulíf víðs vegar um landið hafa stjórnvöld glatað yfirsýninni og sjá eingöngu færar alsherjarlausnir stóriðjustefnu. Í stað þess að stjórnvöld leggi metnað sinn í að koma á vitrænum umhverfisstöðlum og tryggi að eftir þeim sé farið eru stjórnvöld í dag að hjálpa fyrirtækjum að smeygja sér fram hjá slíkum kröfum. Fyrrverandi forsætisráðherra þjóðarinnar hughreysti til að mynda þjóðina með því að við þyrftum engar áhyggjur að hafa af loftslagsbreytingum og alþjóðlegri samvinnu því við ættum beinlínis inni mengunarkvóta. Þessi stefna er náttúrulega glórulaus hvort sem við horfum til dagsins í dag eða afleiðinganna sem þetta mun hafa á börn okkar og barnabörn.
Ég vil breytingar núna!
Greinin birtist í Morgunblaðinu 25. nóvember 2006