Auður í allra þágu….

Steingrímur J. Sigfússon byrjaði erindi sitt á því að leggja út frá spurningunni  - Hvernig finnst okkur að myndin af okkur Íslendingum eigi að vera? Mig langar að nýta þetta sjónarhorn hans með því að spyrja ykku- Hvernig finnst ykkur að myndin af okkur, Vinstrihreyfingunni - grænu framboði eigi að vera?

Eftir allt of langa setu nýfrjálshyggju og hægri manna. Eftir áratuga sóðaskap, græðgi og valdabaráttu þar sem hver maður (karlmaður) reyndi að skara eld að eigin köku tók ríkisstjórn okkar við. Ríkisstjórn Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs og Samfylkingarinnar.

Í umboði kjósenda tóku þessir flokkar að sér að taka til. Ég verð að segja að mér finnst ansi vel að verki staðið á skömmum tíma. Fulltrúar okkar á þingi hafa unnið þrekvirki, lagt nótt við dag í að sópa saman brotin, heyja varnarbaráttu eða jafnvel stórbæta hag hópa í samfélaginu líkt og Katrín Jakobsdóttir gerði með hækkun grunnframfærslu námslána.

Því miður hafa öll þau góðu mál sem við höfum náð fram ekki fengið athygli sem skyldi. Okkar góðu mál hafa fallið í skuggann af eilífum innanflokkserjum sem helst virðast vera háðar í fjölmiðlum. Sú orka sem við eigum að vera að nýta til að koma til móts við þarfir Íslendinga á þessum tvísýnu tímum hefur farið í að slökkva elda sem við sjálf erum búin að kveikja.

Af hverju eyðum við ekki tíma okkar í að slökkva þá elda sem Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn kveiktu? Og að sjálfsögðu að bjarga heiminum í leiðinni.

Nú eru örfáir dagar í kosningar. Það er frekar furðulegt að standa í kosningabaráttu á þessum erfiðu tímum. Kosningabaráttan er rétt nýhafin en samt eru flestir löngu komnir með upp í kok af stjórnmálum því umræða um þau, stöðu þjóðarbúsins, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn,  stýrivexti, o.s.frv. hefur verið alls ráðandi síðan hrunið varð í október.

Frá byrjun október létu stjórnvöld óánægju þegna sinna sem vind um eyru þjóta. Stjórnvöld þóttust of upptekin við að bjarga málunum til að geta átt samráð við þjóðina, enda virtist mikil óvissa ríkja um það meðal sumra ráðamanna hver þjóðin væri eða hver gæti yfir höfuð talað í nafni hennar. Í huga almennings sem barði taktinn fyrir utan Alþingi var þó ljóst að stjórnvöld gátu ekki lengur talað í nafni þjóðarinnar.

Að endingu sprakk stjórnin. Vinstri græn, flokkurinn sem gjarnan var brigslað um að vera sífellt á móti öllu,  komst í minnihlutastjórn með Samfylkingunni og hefur eytt síðustu áttatíu dögum í að bjarga því sem bjargað verður fyrir kosningar.

Fólkið í flokknum sem ávallt var á móti - á móti ruglinu, ofþenslunni, stóriðjustefnu fyrri ríkisstjórna, þessari brjáluðu neyslu og  öllu því sem á endanum kom samfélaginu í þrot hefði auðveldlega getað fallið í þá gryfju í þessari kosningabaráttu að eyða öllum sínum tíma í að rölta um bæinn að segja„I told you so“.  Hins vegar væri það ekkert sérlega uppbyggileg pólitík og sem betur fer snýst stjórnmálasýn Vinstri grænna ekki um að horfa sífellt í baksýnisspegilinn. Vinstri græn pólitík er nefnilega pólitík framtíðarinnar, sýn á það hvernig samfélag við viljum byggja upp og búa í.

Það eru erfiðir tímar framundan og því miður er engin galdralausn í boði. Það sem Vinstrihreyfingin - grænt framboð getur hins vegar boðið upp á er heiðarleiki og ábyrgð. Við ætlum okkur hér eftir sem hingað til að koma hreint fram, fela ekkert og berjast fyrir félagslegu réttlæti, velferð, friði, umhverfisvernd og kvenfrelsi.

Spurningin er sú, hvaða flokk treystum við til að gæta hagsmuna okkar í gegn um þessar þrengingar?  Mitt svar er á hreinu. Mætum á kjörstað, kjósum Vinstri græn og gefum Sjálfstæðisflokknum og hans gildum langt frí frá valdasetu. 18 ár er svo miklu meira en nóg.

Greinin birtist 24. apríl 2009 á heimasíðu Ungra Vinstri Grænna

 Horfumst í augu við raunveruleikann og leitum raunhæfra leiða

Það getur verið sorglegt að fylgjast með fólki sem áttar sig ekki á breyttum aðstæðum. Fólki sem heldur áfram að dansa sama gamla dansinn á dansgólfinu þó tónlistin sé löngu þögnuð og búið að kveikja ljósin. Þannig líður mér þegar ég fylgist með þeim sem nú dansa álversdansinn í Helguvík. Það sorglegasta er að dansgólfið er enn stappað og á því miðju stígur iðnaðarráðherrann í ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna trylltasta dansinn.Þetta fólk gerir nú allt til að tryggja Century Aluminum fjárfestingasamning sem felur í sér afslætti af opinberum gjöldum og tryggir fyrirtækið gegn öllum mögulegum framtíðarskattahækkunum. Þetta gera þau í þeirri von að í Helguvík verði til vinnustaður sem veita muni miklum fjölda fólks atvinnu. Þetta er auðvitað fallega hugsað hjá þeim. En ef þau hefðu fyrir því að líta upp úr trylltum stóriðjudansinum þá væri þeim ljóst að ballið er löngu búið.

Heimsmarkaðsverð á áli hefur fallið eins og steinn undanfarna mánuði, er nú ríflega helmingi lægra en um mitt síðasta ár. Í kjölfarið hafa álframleiðendur um allan heim dregið gríðarlega úr framleiðslu sinni. Þrátt fyrir það er umframframleiðslan töluverð og byrgðirnar safnast upp. Margir framleiðendur hafa gengð svo langt að loka álverum, þar á meðal Century Aluminum sem lokaði álveri í Bandaríkjunum í síðasta mánuði og einum fimmta af öðru álveri þar í landi í fyrradag. Það er búist við fleiri lokunum á næstunni. Hlutabréfaverð í álfyrirtækjum hefur einnig hríðfallið, þar á meðal í Century Aluminum.

Fyrir hálfum mánuði kynnti Century Aluminum uppgjör sitt fyrir síðasta ár. Þar kom fram að fyrirtækið hefði tapað tæpum 900 milljónum bandaríkjadala á árinu. Í umræðum um ársreikninginn sem aðgengileg er á vefsvæði fyrirtækisins kemur fram að stjórnarmenn telja litlar líkur til þess að álframleiðsla verði aukin aftur á næstu fjórum til fimm árum. Þar kemur líka fram að stjórnarmenn hafa áhyggjur af því að tryggja fyrirtækinu rekstarfé þegar það klárast eftir rúmt ár og ráðgera því hlutafjárútboð til að afla þess.

Síðastliðið haust var framkvæmdum í Helguvík frestað um eitt ár vegna þess hve erfiðlega gekk að fjármagna þær. Það var áður en fyrirtækið kynnti ársreikning sinn og áður en hlutabréf í fyrirtækinu hrundu. Það þarf engan snilling til þess að sjá hversu óraunhæft það er núna fyrir fyrirtæki sem er jafn illa statt og Century Aluminum að fjármagna byggingu nýs álvers.

Á sama tíma hafa tvö íslensk orkufyritæki, Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja, bundið alla þá raforku sem þau geta mögulega virkjað á næstu fimm til tíu árum í samningum við Century Aluminum. Á sama tíma er iðnaðarráðherra að gera fjárfestingasamning við Century Aluminum og talar um að verkefnið í Helguvík muni skapa fjölda starfa hér á landi strax í sumar. Það er ábyrgðarlaust af orkufyritækjunum að binda allla þessa orku í vonlausu verkefni og það er ábyrgðarlaust af iðnaðarráðherra að búa til vonir úr blautum stóriðjudraumórum sínum.

Til að bæta gráu ofan á svart þá hefur það komið í ljós að öll álversuppbygging síðastliðins áratugar hefur skilað okkur litlu. Við sem fórnað höfum landinu okkar og náttúru fyrir stóriðju höfum fengið afar litla hlutdeild í þeim hagnaði sem álverin hafa skilað undanfarin ár. Það lætur nærri að við höfum greitt með þeim, ef ekki með peningum þá með ómetanlegri náttúru. Og til að gera þessar fórnir enn sorglegri þá segir Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn að stóriðjuframkvæmdirnar á Austurland hafi verið ein stærsta þúfan sem varð til þess að velta efnahag okkar á hliðina.

Við verðum að sýna þá ábyrgð að horfast í augu við raunveruleikann. Það varð okkur að falli að trúa því að leiktjöld bankamannanna væru raunveruleg. Við megum ekki gera sömu mistök aftur. Því fyrr sem við viðurkennum að engar forsendur eru fyrir því að álver verði byggt í Helguvík á næstu árum því fyrr getum við snúið okkur að því að finna umhverfisvænar, raunhæfar og arðbærar leiðir til atvinnuppbyggingar.

Greinin birtist á Smugunni 06.03.2009

Kæru félagar.

Ég heiti Auður Lilja Erlingsdóttir og er 29. ára og sækist eftir 2-3 sæti í þessu forvali.

Það að ég sækist eftir ábyrgðarstöðu á vegum vinstrihreyfingarinnar er ekkert nýtt á nálinni. Ég hef áður gegnt ýmsum trúnaðarstörfum fyrir hreyfinguna. Ég gegndi því ótrúlega skemmtilega embætti að vera formaður Ungra vinstri grænna í tvö ár, lét af þeim störfum á landsfundi hreyfingarinnar sunnudaginn 5. október . Daginn eftir fór allt í bál og brand og Geir Hilmar birtist á skjánum á heimili mínum og bað Guð að blessa Ísland. Ég leyfi ykkur að meta hvort það var tilviljun ein.

Ég var á yfirstandandi kjörtímabil fyrsti varaþingmaður VG í Reykjavíkurkjördæmi syðra, leysti Kolbrúnu Halldórsdóttur og Álfheiði Ingadóttur af og tók sæti á þingi í tvígang. Mestur tími minn á þingi fór í að leggja fram frumvarp um breytingu á lögum um Lánasjóð íslenskra námsmanna og þingsályktunartillögu um úttekt á kjörum og réttindum námsmanna en auk þess spurði ég Björn Bjarnason út í hugsanlega notkun lögreglu á rafbyssum (sem ég þakka fyrir að ekki hafi verið komin á er mótmælin við Alþingishúsið stóðu sem hæðst).

Ástæða þess að ég er að bjóða mig fram í þessu forvali er að ég hræðist það meira en orð geta lýst að þær aðstæður sem eru uppi í samfélaginu verði til þess, ef það verði ekki rétt fólk við völd eftir kosningar, að tækifærið verði nýtt til þess að vega að grundvallarstoðunum í íslensku samfélagi. Ég vil leggja mitt af mörkum til að passa að svo verði ekki. Ég vil búa í samfélagi þar sem að einstaklingar þurfa ekki að óttast framtíðina heldur geti allir verið i fullri vissu að ef eitthvað kemur upp á, hvort sem það eru slys, veikindi eða náttúruhamfarir að hér sé til staðar þéttofið öryggisnet sem dragi úr fallinu, grípi okkur og hjálpi okkur á fætur. Þetta vil ég jafnvel þó ég þurfi að borga dágóðan hluta af af launum mínum í skatta til að fjármagna velferðina. Ég vil samfélag þar sem fólk þarf ekki að eiga ríka foreldra til að fá almennilega menntun eða læknisþjónustu.

Ég legg mikla áherslu á að þó að íslenskt samfélag hafi færst nokkra áratugi aftur í tímann efnahaglega séð stöndum við vörð um að svo fari ekki með aðra málaflokka eins og náttúruvernd og kvenfrelsi. Ég sætti mig ekki við að konur verði sendar aftur heim til að rýma til fyrir karlmönnum á vinnumarkaði og ég sætti mig ekki við að náttúruperlum verði fórnað fyrir skammtímagróða og nokkur störf í stóriðju. Við getum betur!

Í kosningabaráttum fyrri ára varð ýmsum tíðrætt um að vinstri menn kynnu ekki að fara með peninga. Nú hefur verið sannað, hverjir kunni ekki að fara með peninga og eigi að halda sig fjarri efnahagsstjórnun Íslands. Nú getum við sýnt að við kunnum svo sannarlega að forgangsraða og spara á réttum stöðum, án þess að vega að undirstöðum íslensks samfélags. Við getum sparað með því að leggja niður Varnarmálastofnun, ganga úr NATO, hætta heræfingum í íslenskri lögsögu, enda á Ísland að vera herlaust land, friðlýst fyrir efna- og kjarnavopnum. Öryggi í samfélaginu í dag snýst líka ekki um að vernda okkur fyrir sprengjuflugvélum og kafbátum heldur að fólk geti fætt sig og klætt, lifað mannsæmandi lífi og búið við öflugt velferðarkerfi.

Kæru félagar. Ég bið um stuðning ykkar í komandi forvali. Ég vil vera í framvarðarsveit Vinstri grænna, því ég treysti engum öðrum en okkur til að standa vörð um hagsmuni almennings í framtíðinni. Ég veit ég hef þar mikið fram að færa og treysti mér til að standa undir þeirri ábyrgð.

Árið 1992, voru sett ný lög um Lánasjóð íslenskra námsmanna. Með lögunum breyttist grundvöllur lánasjóðsins. Frá þeim tíma átti lánasjóðurinn að bera sig sjálfur. Sjálfstæðisflokkurin, með stuðningi Alþýðuflokks, hafði þar með náð að troða markaðshyggjunni inn í stuðningsnet íslenskra námsmanna. Markaðshyggju sem átti eftir að koma að í flestum kimum íslensks samfélags allt fram til dagsins í dag.

Lánasjóður íslenskra námsmanna er verkfæri okkar til að tryggja jafnrétti til náms. Leið til að hvetja fólk til náms og styðja við bakið á því. Með því að setja kröfu á lánasjóðinn að hann standi undir sér breyttist eðli hans og verulega var þrengt að tækifærum sjóðsins að standa undir hlutverki sínu. Það er ekki eðlileg krafa að helsta stuðningskerfi íslenskra námsmanna þurfi að standa undir sér enda ætti ríkið ekki sjá eftir einni einustu krónu í að koma upp menntaðri þjóð. Það er margt ógert í málefnum lánsjóðsins, svo margt sem sjóðurinn gæti gert hefði hann nægjanlegt fjármagn

Okkur ber að standa vörð um Lánasjóð íslenskra námsmanna og styrkja hann til muna svo hann sé í stakk búinn til að sinni upphaflegu hlutverki sínu, að greiða götu fólks til menntunar og jafna aðstöðu til fjölbreytts náms. Tökum baráttuna og berjumst fyrir breytingum á LÍN í takt við það velferðarsamfélag sem nauðsynlegt er að taki við af markaðssamfélaginu eftir kosningar.

Greinin birtist á Smugunni 15.02.2009

Mig langar að nýta tækifærið og ræða við ykkur um nýtilkomna þjóðnýtingarstefnu íhaldsins.

Á mánudaginn veltu fréttamenn fyrir sér hvort Íslendingar myndu þyrpast í Glitni, skelfingu lostnir og taka út allt sitt reiðufé (sem er reyndar ekki mikið þessa dagana). Á meðan lagði ég á ráðin um að flytja viðskipti mín til Glitnis enda hvergi örugga að vera með sitt fé um þessar mundir - í ljósi sérlega virkrar og öruggrar efnhagsstefnu íslenskra stjórnvalda.

Ingibjörg Sólrún staðhæfði fyrir nokkrum vikum að að hér ríkti engin kreppa. Ég veit ekki hvort hún sé búin að skipta um skoðun í dag en ég fullyrði að ef þingmenn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks hefðu beitt virkri hlustun undanfarin ár í stað þess að agnúast út í “reiðu kommana” hefði þessi þróun og þær aðstæður sem komnar eru upp í dag ekki átt að koma á óvart.

Ég leyfi mér að vitna í ræðu sem Steingríms J. Sigfússonar flutti í tengslum við stefnuræðu forsætisráðherra árið 2004 en hann sagði:

„Það er reyndar svo, herra forseti, að það er furðulega lítil umræða á Íslandi um þróun þjóðarbúskaparins og erlenda skuldasöfnun. Ég heyrði hvorugan málsvara stjórnarflokkanna nefna það á nafn hér áðan. Það er engu líkara en það sé í gangi þjóðarsamsæri um að allir ljúgi því að öllum að það sé allt í himnalagi og veislan geti haldið áfram endalaust.“

Að þessum orðum loknum varaði hann við, líkt og hann hafði gert oft áður og hefur oft gert síðan að skattalækkanir ríkisstjórnarinnar og glórulausar stóriðjuframkvæmdir myndu valda ofþenslu í hagkerfinu, sem myndi á endanum, fyrr en síðar, leiða til óðaverðbólgu.

Söguskýring íhaldsins er að sjálfsögðu ekki sú að Steingrímur hafi eftir allt haft rétt fyrir sér. Að kapítalistarnir á Íslandi hafi farið offari, skammtað sér ofurlaun, og verið óvarkárir í lántökum og fjárfestingum. Hvað þá að hér hafi ríkt of mikil neysluhyggja og óráðsía. Nei! skýringin er að sjálfsögðu sú að um sé að ræða alþjóðlega kreppu sem á rætur að rekja til of mikilla útlána bandarískra banka. Aðstæður sem var alveg ótengd okkur og við höfðum engin áhrif á og hefðum engan veginn getað séð fyrir.

Já, stundum vildi ég óska að ég gæti fengið sólgleraugun lánuð hjá íhaldinu og lifað lífinu hamingjusöm í blindni.

En bara stundum!

Það er nefnilega Akkilesar hæll okkar vinstri grænna, ólíkt íhaldinu, að vera þjökuð af hugsjónum um allt milli himins og jarðar og vilja hafa augun opin fyrir óréttlæti og vansæld en líta ekki undan teljandi okkur trú um að veislan standi öllum til boða.

Veislan hefur nefnilega ekki verið fyrir alla

Nýverið fengu ljósmæður nóg, sögðu hingað og ekki lengra og háðu hetjulega kjarabaráttu. Kröfur ljósmæðra voru ekki óréttlátar. Þær voru ekki að biðja um neina verulega launahækkun, einungis um launaleiðréttingu – að hafa sömu laun og aðrir sérhæfðir hjúkrunarfræðingar.

Hvenær ætlum við að hætta að telja okkur trú um að það nægi að það sé gaman og gefandi að vinna ákveðin störf - að fólk þurfi ekki líka laun? Að hugsjónirnar einar dugi til að framfleyta fólki

Mig langaði að koma aðeins inn á þessa deilu þótt hún sé leyst í bili því að þessar samningaviðræður endurspegluðu vel þá stöðu sem kvennastéttir lenda gjarnan í þegar leitað er eftir sanngjörnun launum fyrir vinnu sína. Þessi deila náði þó ekki einungis að sýna fram á að femínisma er þörf sem aldrei fyrr –heldur líka hver forgangsröðun ríkisstjórnar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks er.

Á meðan að á verkfallinu stóð birtust viðtöl við óléttar konur og mæður með nýfædd börn sem studdu ljósmæður allar sem ein. Samfélagið, þar sem flest allir eiga það jú sameiginlegt að hafa fæðst og notið þjónustu ljósmæðra, stóð með ljósmæðrum. Þær konur sem fæddu börn í verkfallinu og urðu harðast fyrir deilunni, studdu heilshugar við bakið á ljósmæðrum. Þessi stuðningur virtist þó á engan hátt ná að hafa áhrif á fulltrúa ríkisins í samninganefndinni hvað þá á ríkisstjórnina.

Fram kom á Alþingi að kostnaður við að uppfylla þær kröfur sem ljósmæður lögðu upp með myndi kosta ríkið um 10 milljónir á mánuði eða um 120 miljónir á ári. Ríkisstjórnin sem sagðist í stjórnarsáttmála sínum að „endurmeta beri sérstaklega kjör kvenna hjá hinu opinbera, einkum þeirra stétta þar sem konur eru í miklum meirihluta“ þagði þunnu hljóði en hikaði ekki við að eyða hundrað milljónum af fé íslenskra skattborgara í heræfinguna Norður-Víking á meðan.

Eftir allt sem á undan var gengið hefði þetta þó sennilega ekki átt að koma neinum á óvart, þ.e. að íslensk stjórnvöld velji frekar að eyða peningum í hernaðarbandalag en samfélagslegt öryggi. Á síðasta starfsári Alþingis voru nefnilega samþykkt á Alþingi ný lög um varnarmál sem lögfestu breytta stefnu Ísland gagnvart NATO.

Í fyrsta sinn var sett í lög að á Íslandi skuli fara fram heræfingar og að þær skuli vera á kostnað íslensku þjóðarinnar. Í lögunum er jafnframt kveðið á um fulla þátttöku Íslands í hernaðarstarfinu í NATO, m.a. að Íslendingar sitji fundi í herstjórnarmiðstöðvum bandalagsins. Með þessum lögum var brotið blað í utanríkissögu Íslands því jafnvel þegar mest var deilt um NATO aðildina á sínum tíma var alltaf skýr fyrirvari gerður við þátttöku okkar í hernaðarlegu samstarfi á vegum NATO.
Hin nýju varnarmálalög auka ekki einungis þátttöku Ísland í NATO heldur fela þau í sér gríðarlega mikla sóun á skattpeningum. Skattpeningum sem hægt væri að nýta í öflugt velferðarkerfi, sem allir nytu góðs af en skaðaði engan.

„Varnarmálastofnun“ var sett á laggirnar og fær hún um 1500 milljónir króna á hverju ári. Til að setja upphæðina í samhengi mætti tildæmis nýta þá upphæð í að fjölga leikskólaplássum um eittþúsund og fimmhundruð eða byggja nokkra nýja framhaldsskóla á landsbyggðinni. Það mætti líka nýta þessa peninga alla í að styrkja almenna löggæslu, almannavarnir og tollgæslu því mig grunar að það muni verða afar sjaldgæft að við leitum til Varnarmálastofnunar þegar áföll dynja á samfélaginu. Mun nærtækara væri að styrkja starfssemi landhelgisgæslunnar, björgunarsveita og almennu löggæslunnar hér á landi.

Ef mönnum er alvara með þau orð sín að varnarmálalögin eigi að tryggja öryggi íslenskra borgara þá er hægur leikur að nota peningana þar sem þeir koma raunverulega að notum og þörf er fyrir þá, t.d má gera vel við ljósmæður, efla öryggi í umferðinni, efla félagslegt réttlæti og velferð en við kaupum ekki að öryggi okkar sé tryggt með því að fara í tilgangslausa stríðsleiki og hernaðarbrölt á íslenskri grund.

Öryggi! Hvað dettur flestu fólki í hug þegar við tölum um öryggi? Eru það leiserbyssur, langdrægar sprengjuflugvélar og kafbátar? Ég leyfi mér að svar a þessu neitandi. Öryggi er að geta fætt sig og klætt, lifað mannsæmandi lífi og búa við öflugt velferðarkerfi. Öryggi er að hafa vissu um það að hér sé til staðar þéttofið öryggisnet sem dregur úr fallinu þegar áföll dynja á fólki, hvort sem það eru sjúkdómar, slys eða aðrir erfiðleikar.

Þetta er ástæðan fyrir því að við höfnum einkavæðingu velferðarkerfisins. Við getum ekki látið rauða þráðinn í öryggisneti landsmanna í hendur fólks sem hefur það megin markmið að græða peninga. Það er svo einfalt.

Á þessum nótum ætla ég að fara að ljúka þessari framsögu, kannski þeirri síðustu sem ég flyt sem formaður Ungra vinstri grænna. Ég verð að segja að ég yfirgef þetta embætti með ákveðnum söknuði. Í gegnum starfið hef ég fengið tækifæri til að starfa með ótrúlega dugmiklu og skemmtilegu hugsjónafólki. Einstaklingum sem eru margir hverjir mínir allra bestu vinir í dag. Fólki sem ég ber óendanlega mikla virðingu fyrir. Ég hef fræðst og eflst bæði sem manneskja og stjórnmálakona.

Ég er þó ekki kvíðin fyrir framhaldinu hjá Ungum vinstri gærnum. Það hefur verið mikill uppgangur í starfinu hjá okkur undanfarin tvö ár og mikið af hæfileikaríku og róttæku hugsjóna fólki hefur gengið til liðs við okkur. Ég treysti þeim fullkomalega til að taka við og halda uppi hugsjónum róttækrar félagshyggju, friðarboðskaps, kvenfrelsis og umhverfisverndar. Halda áfram öflugu starfi í þágu betra samfélags.

Samfélags þar sem veislan er ekki bara fyrir suma.

Ræða flutt á landsfundi UVG í október 2008

Hvar geymir hin íslenska valdastétt notendaleiðbeiningar og umsóknareyðublöð fyrir málfrelsi? Þarf ég annars ekki að sækja um leyfi til hennar áður en ég opna munninn? Svo virðist, ef marka má helstu foringja hennar. Þeir eru hneykslaðir og skilja ekki hvers vegna við höfum í tvígang mótmælt í og við ráðhús Reykjavíkur. Í þeirra huga var beinlínis ólýðræðislegt að mótmæla framferði borgarfulltrúa borgaraflokkanna, enda kosnir af almenningi.

„Lýðræði” valdastéttarinnar felst nefnilega í því að kjósa einu sinni á fjögurra ára fresti og fylgja fundarsköpum, engu öðru. Það er ólýðræðislegt að vera ósammála því sem þessar kosningar leiða af sér - hvað þá að því megi andmæla og mótmæla. Við eigum öll að vera sammála því sem meirihlutinn í borginni eða á þingi gerir og segir. Þannig er lýðræði íslensku valdastéttarinnar - þar ræður meirihlutinn ekki bara eigin skoðunum heldur allra annarra, alltaf, án undantekninga. Og það á fjögurra ára fresti. Ekki amalegt það.

Svo er hitt lýðræðið líka til, þar sem fólk má mótmæla eins og því sýnist, jafnvel brjóta fundarsköp. Þar er ólíkum skoðunum jafnvel gert jafn hátt undir höfði í fjölmiðlum og líflegar rökræður eiga sér stað milli þeirra sem eru ósammála. Valdastéttinni þætti það að vísu ekki mjög lýðræðislegt því þá fengju minnihlutasjónarmið líka að koma fram í dagsljósið - jafnvel án þess að ritstjórar dagblaðanna réðust strax gegn þeim. Svo væri auðvitað kosið á fjögurra ára fresti - jafnvel oftar - en það kæmi ekki í staðinn fyrir að almenningur gæti látið skoðun sína í ljós þess á milli.

Á fimmtudag var boðað til sýningar í fáránleikhúsi Sjálfstæðisflokksins. Þá ákváðum við, sem höfum síðari skilninginn á lýðræði, að varpa ljósi á fáránleikann með táknrænum hætti fyrir utan ráðhúsið. Valdastéttin gargaði þá yfirlætislega: „Hverju er eiginlega verið að mótmæla?” Svarið er augljóst þeim sem ekki deila lýðræðisskilningi sínum með íslensku valdastéttinni.

Greinin birtist í Fréttablaðinu 28.08.2008

Fyrir fimm árum tóku tveir stjórnmálamenn afdrifaríka ákvörðun fyrir hönd íslensku þjóðarinnar. Án þess að ræða við kóng eða prest, hvað þá að fylgja reglum eða hefðum Alþingis, ákváðu þessir tveir menn að Ísland styddi stríð Bandaríkjanna í Írak.

Í stríði gegn eigin þjóð og öðrum
Með vanhugsaðri ákvörðun sinni sýndu þessir tveir menn ótrúlega vanvirðingu gagnvart lýðræði í landinu, samstarfsfólki sínu á Alþingi og þjóð sinni. Því þjóðin var ekki sama sinnis. Nú, fimm árum síðar, sér enginn fyrir lok hernaðar í Írak. Daglega berast fregnir í fjölmiðlum af mannskæðum árásum og óheyrilegur fjöldi óbreyttra borgara hefur látið lífið. Ef marka má nýjustu og viðamestu rannsóknirnar á mannfallinu liggja rúmlega ein milljón íraskra borgara í valnum. Fimm árum síðar hefur ekki borist afsökunarbeiðni frá þessum tveimur mönnum, hvorki til íslensku þjóðarinnar né til þeirrar írösku.

Hernaðarhyggja í herlausu landi
Það er furðulegt að hugsa til þess að þjóð sem aldrei hefur haft eigin her sé með slíku móti orðin þátttakandi í hernaði í fjarlægu landi. Sama þjóð og tók það sérstaklega fram við stofnaðild að NATO árið 1949 að það myndu ekki lýsa yfir stríði á hendur annarri þjóð. Fyrir þá sem hafa fylgst náið með utanríkisstefnu Íslands undanfarna áratugi kemur þetta þó ef til vill ekkert á óvart. Sú ákvörðun að styðja stríð er nefnilega í rökréttu samhengi við fyrri stefnu, þ.e. blindan stuðning við hernaðarhyggju Bandaríkjanna og NATO. Stefnuna má best skýra með viðleitni íslenskra stjórnvalda að ríghalda í herstöð Bandaríkjamanna í okkar herlausa landi.

Að kalla hlutina sínum réttu nöfnum
Nú liggur fyrir Alþingi frumvarp utanríkisráðherra um varnarmál. Hið svokallaða „varnarmálafrumvarp“ virðist þó mest megnis felast í því að Ísland gangi endanlega í NATO, m.a. með því að Íslendingur mun framvegis sitja fundi í herstjórnarmiðstöðvum NATO og ákveða þar hvaða þorp verður næst sprengt í loft upp. Hvaða einstaklingur frá Íslandi þetta verður og hvaða hæfni hann eða hún hefur til að sinna slíkum verkefnum er hins vegar ekki komið á hreint. Í hinu nýja „varnarmálafrumvarpi“ felst sömuleiðis að hingað komi vopnum búnar hersveitir nokkrum sinnum á ári til að æfa sig í þeirri iðju að drepa eða limlesta fólk, sprengja og skjóta.

Hvernig tryggjum við varnir Íslands?
Það er hulin ráðgáta hvernig stendur á því að utanríkisráðherra virðist telja að þetta séu varnirnar sem Íslendingar þurfi á að halda. Enn hefur enginn óvinur eða ógn verið skilgreind eða fundin sem réttlætir þessi hernaðarumsvif. Það eina sem heyrst hefur eru auknar siglingar olíuskipa við landið. Nema fyrirhugað sé að sprengja þessi skip í loft upp hefði ég haldið að dráttarbátur væri betri lausn við slíkri ógn. Á sama tíma er lögreglan í Reykjavík svo fjársvelt að fjöldi lögreglumanna sem áður átti að sinna Reykjavík einni á nú að þjóna öllu höfuðborgarsvæðinu. Er ekki kominn tími til að íslensk stjórnvöld átti sig á aðstæðum og veiti okkur þær varnir sem við þurfum á að halda, í stað þess að lögbinda veru okkur í herskáasta hernaðarbandalagi heimsins í dag?

Styttri útgáfa af greininni birtist í Fréttablaðinu 20. mars 2008

Þorgerður Katrín, menntmálaráðherra, sagði í svari við fyrirspurn minni um kristilegt siðgæði í grunnskólum að kristni setti mark sitt á skólastarf með ýmsum hætti, ekki einungis í námskrá og lögum, heldur væri einnig gefið frí í skólum á kristnum hátíðum á borð við jól og páska. Hún endaði þann hluta svars síns að segja að hún vonaði að ég teldi það ekki til ama.

Í kjölfarið fór ég að velta þessu fyrir mér með kristna hátíðardaga því í mínum huga tengjast jólin ekki á nokkurn skapaðan hátt kristni hvað þá páskar. Ég hef einfaldlega notið frísins og notið það til að dvelja heima, hitta ættingja og vini og hlaða batteríin.

Eftir örlitla heimildaleit komst ég að því að svo er sem ég hélt, þ.e. næstum allir alþjóðlegir kristnir hátíðisdagar eigi sér einhverjar rætur í eldri veraldlegum hátíðum þar með talið jól, páskar og hvítasunna. Hvítasunnan var upphaflega haldin til að fagna hveitiuppskeru og páskar voru upprunalega hátíð þar sem fæðingu fyrstu lambanna var fagnað. Jólin voru til sem skammdegishátíð löngu fyrir Krists burð og það var ekki fyrr en á 4. öld að farið var að halda upp á fæðingu Jesú krists á gömlum sólhvarfadegi, 25. desember.

Ég amast því svo sannarlega ekki við að frí sé gefið á kristnum hátíðardögum frekar en ég amast við því að frí sé gefið á heiðnum hátíðardögum enda er raunin að slíkar hátíðir fara oftar en ekki saman í dagatalinu. Ég fagna því einfaldlega að fá tíma til að sinna fjölskyldunni minni, vinum og ættingjum.

Á dögunum kynnti félagsmálaráðherra Framsóknarflokksins nýtt frumvarp um róttækar aðgerðir í jafnréttismálum sem hann ætlar þó ekki að leggja fram á þessu þingi. Félagsmálaráðherra hefur sagt að hann ætli að leggja frumvarpið fram í haust en miðað við gengi flokks hans í skoðanakönnunum er alls óvíst hvað verður um frumvarpið á nýju þingi eftir kosningar.

Kynbundinn launamunur er staðreynd. Frumvarpinu er ætlað að jafna rétt og stöðu karla og kvenna og í frumvarpinu felast margar góðar tillögur sem geta stuðlað að því markmiði, og ber hæst að nefna afnám launaleyndar. Þrátt fyrir að á Íslandi hafi verið í gildi sérstök jafnréttislög í þrjá áratugi er enn langt í land með að jafnrétti sé náð. Þess vegna er brýnt að frumvarpið verði að lögum sem fyrst. Kynbundinn launamunur hefur nú í 13 ár verið 16% og er mál að linni. Nefndarmenn og umsagnaraðilar sem komu að gerð frumvarpsins voru langflestir sammála um þetta. Þeir sem voru því mótfallnir voru annars vegar fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og hins vegar Samtök atvinnulífsins, með framkvæmdastjóra samtakanna og fyrrverandi þingmann Sjálfstæðisflokksins, Vilhjálm Egilsson, í fararbroddi.

Launaleynd er það þegar atvinnurekendur skylda launþega til að þegja yfir laununum sínum. Þegar fólki er bannað að segja frá því hvað það er með í laun. Hugmyndin er að launaleynd gefi atvinnurekendum frjálst spil til að umbuna starfsmönnum sem standa sig betur en aðrir. Að mínu mati er hins vegar óskiljanlegt að það þurfi að vera eitthvert leyndarmál að starfsmenn standi sig vel og þeim sé umbunað fyrir það, þ.e.a.s. ef það eru í raun gildar ástæður fyrir umbuninni en ekki bara þær að yfirmaðurinn og starfsmaðurinn sem fær umbunina nota sömu salernisaðstöðu.

Þessu er framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins ekki sammála. Hann telur að afnám launaleyndar muni ala á of mikilli samkeppni innan fyrirtækja, og valda slæmum vinnuanda. Kona sem veit ekki að karlmaðurinn við hliðina á henni fær meira borgað fyrir sömu vinnu verður augljóslega ekki mjög spæld yfir hlutskipti sínu. En það réttlætir ekki mismununina. Misrétti er ekki einkamál. Það er samfélagslegt vandamál sem þarf að vinna bug á. Launaleynd er tilgangslaust fyrirbæri til þess fallið að viðhalda misrétti og hindra launþega í að afla sér vitneskju um hvort þeim sé mismunað. Vinstri-græn vilja launaleyndina burt tafarlaust. Eins og komið hefur fram í nýlegri könnun Capacent/Gallup fyrir félagsmálaráðuneytið er stöðnun í launajafnréttismálum hérlendis.

Síðastliðin 13 ár hefur engin framþróun átt sér stað í þessum málaflokki. Viljum við virkilega 13 ár í viðbót? Það vilja Vinstri-græn ekki. Vinstri-græn vilja launaleyndina í burtu og vilja því að nýja jafnréttisfrumvarpið verði gert að lögum á Alþingi þegar í stað. Afnám launaleyndar er mikilvægt skref á leiðinni til jafnréttis sem Vinstri græn þora og vilja stíga tafarlaust.

Greinin birtist í Fréttablaðinu 30. mars 2007